بیمه ای محمدسعید الفتی
بیمه ایپاسخهای داده شده در تالارگفتمان
-
جناب آقای توژان با عرض سلام و احترام ، اجازه می خواهم در صحت دیدگاه اول که عنوان فرموده اید به دلایل زیر تأکید کنم:
1- در مقدمة ماده3 آیین نامه شماره 53 به صراحت به خسارت « ناشی از برخورد موضوع بیمه به یک جسم ثابت یا متحرک و یا برخورد اجسام دیگر به موضوع بیمه» اشاره شده است که تحت پوشش است. مفهوم این عبارت جامع است و هرگونه برخوردی را با هر جسمی شامل می شود و استثنایی در آن دیده نمی شود و درنتیجه خسارت وارد شده در اثر برخورد به هر شکل در تعهد بیمه گر است.
2- در اینجا هیچ تعریفی از مواد تشکیل دهنده جسم مشاهده نمی شود. اگر قرار باشد تگرگ را حادثه طبیعی تلقی کنیم، آیا نمی شود ریزش کوه و برخورد سنگ غلتیده از کوه را هم حادثه طبیعی تلقی کنیم و از جبران آن خسارت بپرهیزیم؟
3- در ادامه ماده 3 به صراحت خسارت ها و هزینه های دیگری هم که تحت پوشش است نام برده شده اند و مکمل موضوع برخورد هستند و این موضوع نشان می دهد که تگرگ موضوعی نبوده که مغفول مانده و به آن توجه نشده است. دلیل این ادعا هم مفاد مقدمة ماده 5 است که به صراحت خسارت های ناشی از سیل، زلزله و آتشفشان مستثنی شده است و شرط خلاف آن این است که هر خسارت دیگری حتی اگر حادثه طبیعی تلقی شود به استناد ماده 3 تحت پوشش است.
4- اگر قرار بود حوادث طبیعی مستثنی شوند کافی بود در آیین نامه نوشته شود «خسارت های ناشی از حوادث طبیعی مانند یا از جمله سیل، زلزله و آتشفشان». در این صورت علی رغم اینکه «تگرگ» نام برده نشده است ولی تلقی دیدگاه سوم پذیرقتنی بود.
5- فرض بفرمایید که موضوع چنین خسارتی به دادگاه ارجاع شود. در این صورت چون دادگاه شرایط عمومی را به عنوان قرارداد الحاقی تلقی می کند که بیمه گذاران بدون اینکه بتوانند تغییری در آن ایجاد کنند؛ در صورت استدلال بیمه گر بر اساس دیدگاه دوم و سوم، به یقین با توجه به نص صریح شرایط عمومی، در مورد خسارت ناشی از تگرگ به نفع بیمه گذار رای خواهد داد و صدور پوشش تکمیلی را مغایر مفاد و مقررات آیین نامه 53 تشخیص می دهد.
-
جناب آقای عظیمی سلام،
بحثی را که در بارة « عوامل اجرایی» و علت گنجاندن آن در آیین نامه 98 مطرح فرموده اید. اگر اشتباه نکنم هنگام بازنگری آیین نامه 80 در سندیکا و کمیسیون تخصصی شورای عالی بیمه و جلساتی که در بیمه مرکزی برگزار شد و جنابعالی هم حضور داشتید؛ عبارت « عوامل اجرایی» را جناب آقای طهماسبی که در آن موقع عضو شورای عالی بیمه هم بودند پیشنهاد دادند و مورد قبول بیمه مرکزی هم قرار گرفت و در آیین نامه نوشته شد.
اما علت آن:
اگر به یاد داشته باشید در کلوزهای مختلفی که بیمه گران همراه با بیمه نامه مسؤولیت کارفرما عرضه می کردند، مسئولیت افراد مختلفی را با عناوین پیمانکار، پیمانکار فرعی، خویش فرما، مهندس محاسب، ناظر و غیره پوشش می دادند که جای مناقشه هم داشت. قبل از آن ، در طی مذاکرات و مباحثی که در سندیکا برای تهیه پیش نویس اصلاح آیین نامه داشتیم قرار بود که در بخش تعاریف بنویسیم بیمه گذار کیست و کسانی را که مسؤولیت آنها بیمه می شود از جمله بیمه گذار را، « بیمه شده یا بیمه شدگان» بنامیم. در جلسات بیمه مرکزی گفته شد که اصطلاح « بیمه شده» در بیمه های اشخاص رایج است و خلاصه علی رغم توضیحات متعدد و ارجاع به کتاب آقای دکتر ایزانلو با نوشتن اصطلاح بیمه شده مخالفت شد و جایگزین آن « عوامل اجرایی» گذاشته شد با این قید که نام آنها در شرایط خصوصی نوشته شود. در هر صورت این هم راه حلی بود که از تعداد کلوزها بکاهد.
با توضیحاتی که عرض کردم به نظر من « عوامل اجرایی» با ذکر نام ویا سمت در شرایط خصوصی همان حکم «بیمه شدگان» یعنی اشخاصی که مسؤولیت آنها در همان بیمه نامه همزمان بیمه می شود را دارد و چون به انتخاب بیمه گذار است ممکن است الزاماً کار اجرایی هم نداشته باشند. بنابراین بیمه گر باید دقت کند که اگر نام ویا سمت عوامل اجرایی را در شرایط خصوصی ننویسد، هر شخصی به ويژه در کارهای ساختمان سازی که اشخاص متعددی کارهای مختلفی را انجام می دهند و معمولاً کوتاه مدت و بدون قرارداد مکتوب هم هستند می توانند عامل اجرایی به حساب آید. البته در پروژه های عمرانی بزرگ معمولاً نام و سمت اشخاص با قرارداد مکتوب آشکارتر و قابل شناسایی است. در گفتگوها هم شاهد بودیم که برخی به صدور بیمه نامه مجزا برای هر یک از دست اندرکاران باور داشتند که بازار با توجه به تجربه و روش جاری پذیرای این رویه نیست.
آنچه که باید یادآور شوم این است که پیچیدگی در احراز مسؤولیت، گرایش قانونگذاران در جهت مفروض دانستن مسؤولیت بیشتر شده است که خسارت زیاندیده بدون جبران باقی نماند که نمونه بارز آن « قانون بیمة اجباری خسارات وارد شده در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه » است که اشاره ای به تقصیر و مسؤولیت ندارد و اگر تقصیری هم اثبات شود تنبیه کیفری خواهد داشت.
ارادتمندم الفتی 24/03/1400
-
جناب آقای عظیمی سلام. گرچه کتاب به فارسی در باب بیمه مسؤولیت اندک است و شاید در بخش حقوق، نویسندگان بیشتری به موضوع مسؤولیت و تا حدودی به بیمه آن پرداخته اند؛ اما تاکنون به کتابی به فارسی که به روش تعیین حق بیمه انواع بیمه های مسؤولیت بپردازد مشاهده نکرده ام. به نظرم پژوهش در این مقوله ضروری است.
-
درود بر استاد بزرگوار و آرزوی سلامت برای ایشان. حیف که بازنشست شدند و دانشجویان علامه محروم از حضور ایشان. تمام دانشجویانشان از حسن اخلاق و روش انتقال دانش خودشان به ويژه در بحث مدیریت ریسک به نیکی یاد می کنند. بیش باد اینگونه استادان عالی قدر در محیط های آموزشی ما.
-
👏👏👏👏
-
جناب آقای مبینی به نکات مهمی توجه فرموده اید. سپاس.
1- بله بهتر بود که در ماده 12 به حق بیمه های معوق و همچنین تعهد بیمه گر در خصوص بارنامه های صادره در دوره اعتبار بیمه نامه تصریح می شد. اما این نقیصه را می توان با یک شرط تکمیلی در شرایط خصوصی بر طرف کرد.
2- خیر مفاد ماده 15 مغایر با کار بیمه گری نیست و دلیلش این است که ممکن است بیمه گر کاملاً از وضعیت بیمه گذار مطلع نباشد و حق بیمه بیشتری را مطالبه کرده باشد پس منصفانه است که بخشی از حق بیمه را برگرداند. البته نوعی تشویق هم به حساب می آید به ترتیبی که بیمه گذار مراقبت بیشتری به عمل آورد و خسارت کمتری را متوجه بیمه گر نماید.
3- فرض بر این است که این نوع بیمه مبتنی بر باب هشتم قانون تجارت و مصرف داخالی دارد. اکنون قراردادهای بیمه ترانزیت کالا، CMR به صورت مستقل رایج است.
4- این که قلمرو جغرافیایی مشخص نشده، صحیح می فرمایید. اگر چه با توجه به توضیح بند 3 موضوع کاربرد داخلی داشتن این بیمه نامه به طور ضمنی مشهود است. این مورد را نیزمی توان در شرایط خصوصی تصریح کرد.
5- البته بیمه گر یا صنعت بیمه نمی تواند بر تمام زنجیره این فعالیت نظارت داشته باشد چون خارج از وظیفه و ظرفیت مالی اوست ولی می تواند با شناخت از آنچه که در بازار هدف جاری است و تخلف محسوب می شود محدودیت هایی در قرارداد بیمه اعمال نماید. رعایت اصل حسن نیت ایجاب می کند که بیمه گر و بیمه گذار به یکدیگر اعتماد داشته باشند، بنابراین به ندرت احکام تأدیبی و نظارتی در قراردادهای بیمه دیده می شود.
امیدوارم شرح مختصری که تقدیم کردم مفید باشد.
-
درود بر شما جناب عظیمی. بله با شما موافقم که کار باید بازنگری و به روز رسانی شود. منظورم این است که بازنگریی های انجام شده در مورد این آیین نامه متاسفانه در جهت بهبود و پیشرفت نیوده. معلوم نیست هدف پاسخگویی به نیاز بیمه گذاران است یا چیز دیگر؟ قانون تجارت در باب هشتم مسئولیت متصدی حمل را مفروض دانسته است. حتی مرحوم دکتر کاتوزیان در خصوص فورس ماژور مذکور در باب هشتم اشکال می گرفت. علت اینکه همکاران در سندیکا متقاضی بازنگری هستند چون اکنون متوجه شده اند که مطابق نیاز بیمه گذارانشان نیست و … اگر فرصتی باشد نقاط قوت و ضعف آیین نامه ها را می شود بر شمرد.
-
بازنگری آیین نامه شماره 87 شرایط عمومی بیمه نامه مسئولیت مدنی متصدیان حمل
1- پرسش اول این است که این چندمین بازنگری است ؟
نگاهی به آیین نامه ها نشان می دهد که اولین آیین نامه تحت شماره 39 در تاریخ 17/3/1378 ، سپس آیین نامه شماره 52 در تاریخ 23/10/1382 و در نهایت آیین نامه شماره 87 در تاریخ 9/4/1393 و آیین نامه مکمل شماره 1/87 در تاریخ 2/2/1396 به تصویب رسیده است. یعنی ظرف مدت 18 سال شاهد 3 مرحله بازنگری هستیم.
2- پرسش دوم این است که علت این بازنگری ها چیست؟
علت اساسی این بازنگری هایی را باید در موضوع قرارداد بیمه دید که البته بازنگری ها محدود به موضوع قرارداد نمی شود:
آیین نامه 39: موضوع قرارداد عبارتست از بیمه مسئولیت مدنی حرفه ای بیمه گذار در قبال ارسال کنندگان و یا صاحبان کالا ناشی از فقدان و یا خسارات وارده به کالا که “بیمه گذار ” براساس مواد 377 الی 394 قانون تجارت و بموجب بارنامه های صادره , بعنوان متصدی حمل و نقل مسئول جبران آنها شناخته می شود.
آیین نامه 52: وضوع قرارداد عبارت است از بیمه مسئولیت بیمه گذار درقبال ارسال کنندگان و یا صاحبان کالا به استناد بارنامه های صادره،که ناشی از تحقق خطرات بیمه شده در این قرارداد بوده و بیمه گذار به عنوان متصدی حمل ونقل مسئول جبران آن ها شناخته شود .
آیین نامه 87: جبران خسارت ناشي از مسئوليت مدني بيمه گذار در قبال ارسال كنندگان و يا صاحبان كالا به استناد بارنامه هاي صادره كه در اثر تحقق حوادث تحت پوشش اين قرارداد باشد و بيمه گذار به عنوان متصدي حمل، مسئول جبران آنها شناخته شود.
موضوع قرارداد در آیین نامه شماره 39 با نیاز متصدیان حمل و نقل به موجب باب هشتم قانون تجارت مطابقت دارد ولی در آیین نامه های بعدی محدود به تحقق حوادث خاصی شده است. در واقع قائل شدن به چنین محدودیتی، قرارداد بیمه مسئولیت به مانند بیمه های باربری عمل می کند با این تفاوت که به جای صاحب کالا، متصدی حمل نقل بیمه گذار شده است گرچه پرداخت کننده حق بیمه صاحب کالاست.
به نظر من در بازنگری جدید بهتر است موضوع قرارداد مذکور در آیین نامه 39 مورد استفاده قرار گیرد. در عمل در صنعت و در بازار رویه اجرایی همان موضوع قرارداد آیین نامه 39 است.
(ادامه دارد…)
-
جناب آقای عظیمی. درود بر شما
1- زبان همیشه در حال دگرگونی است و به مرور اتفاق می افتد. بعضی واژگان به سرعت رایج می شود؛ مثال آن واژه «بارگذاری» در مقابل upload است. در یاداشت قبلی نموداری را بارگذاری کردم و انگار درست انجام نداده ام که دیده نشده است که به پیوست این یادداشت بارگذاری می کنم.
این نمودار فراوانیِ کاربرد یک واژه را نشان می دهد که در مورد barratry است. برخی از واژگان در طول زمان منسوخ و از بین می روند و واژگان نویی پدید می آیند یا مفهوم یک واژه دگرگون می شود. مثال این دگرگونی را در واژه actuary می توان دید که در ابتدا در قرن شانزدهم میلادی دفتردار، دبیر و منشی دادگاه را actuary می نامیدند و از میانه قرن نوزدهم به عنوان کسی که علمِ محاسبات فن بیمه گری را می داند رایج شد و در فارسی هم آیین نامه بیمه مرکزی محاسب فنی را در مقابل آن تعیین کرده است.
2- استاد دکتر حسابی واژه نامه ای انگلیسی به فارسی دارند و در مقابل واژگان انگلیسی واژگانی فارسی برگزیده اند که بسیاری از آنها نامأنوس به نظر می رسد و البته می فرمایند که براساس منطق ریاضی، زبان فارسی توانایی برگزیدن معادل های فارسی سره را دارد. نمونه دیگر استاد کزازی است که به نهایت کوشش می کنند در نوشته ها و گفتار هایشان از واژگان پارسی استفاده کنند وهنری قابل ستایش دارند.
3- اینکه بگوییم barratry نوعی اعتراض از روی نارضایتی است ، تا حدودی تطهیر رفتارِ ارتکاب به این جرم است، در حالیکه ، این واژه بار منفی دارد و ارتکاب به آن مذموم است.
4- استحضار دارید که در حقوق خیانت را در مقابل امانت به کار می برند و آن را از فرومایگی اخلاقی بر می شمرند. مالک یک کشتی فرمانده و کارکنانی را استخدام و با اعتماد متعارفی بار متعلق به اشخاص مختلف را به آنها می سپارد که به مقصد برسانند. حال اگر فرمانده و کارکنان کشتی دسته جمعی آگاهانه تبانی کنند و حقوق قانونی مالک و یا ذی نفعان کشتی و باری را که به امانت برای حمل به آنها سپرده اند، به ترتیبی، ضایع کنند، مرتکب جرم شده اند. چون به ناحق در نهان و یا اشکار نیت دخل و تصرف در بار را داشته اند و این خیانت در امانت محسوب می شود.
5- جالب است که واژه barratry در اصل مصداق« از آب گل آلود ماهی گرفتن است». یعنی مرتکبین به این جرم به گونه ای به اصطلاح برای « رد گم کردن» اوضاع و احوال را تغییر می دهند که انگار مقصر اتفاقی که افتاده است نبوده اند. ارتکاب این جرم مستلزم تبانی فرمانده و کارکنان کشتی به صورت جمعی است.
محمدسعید الفتی
-
جناب آقای عظیمی سلام. استاد گرامی جناب آقای دکتر جباری چندین سال پیش واژه نامه تشریحی بیمه را به سفارش پژوهشکده تالیف کرده اند که نسخه چاپی آن هم هفته پیش چاپ شد و من هم افتخار شاگردی و همراهی ایشان را داشتم. اين واژه نامه را به صورت یک درسنامه هم قابل استفاده است . در مورد معادل فارسی واژه barratry که بنظرم سرکار خانم ایزدی (به غیر از بخشی که دراخل پرانتز آورده اند) از همان منبع نقل کرده اند و سپاسگزار ایشانم.
خیانت (ناخدا و یا خدمه کشتی) نزدیکترین معادل فارسی این واژه به ويژه در کار کشتیرانی است. استحضار دارید که واژگان در جایی که به کار برده می شوند گاه معانی مختلفی پیدا می کنند و معادل سازی آن هم بحث دیگری است. اما نکته جالبی که از فواید فضای مجازی است و می خواهم بیافزایم ترسیم نمودار استفاده از یک واژه در طول دوران است که آن را برای barratry ملاحظه می فرمایید.
-
چالش هایی که میان شعبه ها و ستاد بیمه گران وجود دارد یا اتفاق می افتد در درجه اول بستگی به سیاست و رویه های بیمه گر نسبت به ساختار شعبه ها دارد. اگر هدف اساسی در ایجاد شعبه تسریع در خدمات رسانی منطقه ای و یا محلی به بیمه گذاران و واسطه های فروش باشد، نظر جناب آقای نصریان درست و بجاست. البته در بحث خسارت جناب آقای عظیمی صحیح می فرمایند و در شروع اتفاق می ا فتد ولی با آموزش برطرف می شود. موضوع دیگر به اصطلاح «کار نیکو کردن از پُر کردن است». شعبه ها در رشته هایی که کم کاربرد هستند، به ويژه در خسارت، ممکن است با دقت ستاد نتوانند کارها را انجام دهند که امری طبیعی است و نیاز به پشتیبانی ستاد دارد. ایجاد اعتماد در رفع چالش ها بسیار مؤثر است به ترتیبی که شعبه ها پی ببرند که فرصت اظهار نظر و مشارکت در کار را دارند؛ به عبارت دیگر نگرانی نگاه از بالا به پایین را نداشته باشند. این امر در خصوص همکاران جوان هم صادق است و این موضوع که دیده می شوند و اهمیت دارند، برایشان ارزشمند است. تجربه شخصیم در ایجاد تفاهم و تفویض اختیار برنامه ریزی شده به همکاران جوان و شعبه ها کار ساز و مفید بوده و البته رویه های شرکت هم فرصت تحصیل چنین تجربه ای را فراهم آورده است .
-
البته تلاش کردم شرحی بدهم که سایرین که می خواهند در مورد معادل نظری بدهند بدانند بابت چیست و از ترجمه تحت الفظی پرهیز شود.
از جناب سلطانی هم تشکر می کنم که زحمت این مطالب را می کشند.
-
در مورد مطلبی که آقای سلطانی @AliSoltani فرمودند باید به نکته ای توجه داشت که در برگردان از زبان دیگر، مخاطب چه کسی است مثلاً در مورد دو اصطلاحی که مطرح شده، مخاطب حرفه ای به ويژه در بیمه اتکایی منظور را متوجه میشود ولی ممکن است برای مخاطب عام نا مانوس باشد. رویه ایجاد اصطلاح در صنعت بیمه لندن بسیار رواج داشت . مثلا یادتان باشد در باربری شرایط FPA (بدون خسارت خاص)و WA (با خسارت خاص) داشتیم. علی رغم سالها استفاده به این نتیجه رسیدند که بی معنی است و بالاخره به عناوین C ,B,A کردند.
-
جناب آقای عظیمی، به مورد دیگری که می خواهم اشاره کنم این است که آیا مستثنا نشدن حوادثی مانند تگرگ و توفان و غیره تهدیدی برای بیمه گر است؟ به احتمال زیاد پاسخ مثبت است. پس چه باید کرد؟ یک راه این است که تلاش کنیم تغییری در آیین نامه به وجود آوریم و این گونه خطرها را از نوع استثنائات قابل خریداری قرار دهیم که مسیر چندان کوتاهی نیست و دست یافتنش آسان نیست. نتیجه اش این می شود که با یک حق بیمه اضافی این گونه خطرها نیز اضافه گردد. هر بیمه گر هوشمندی می تواند هم اکنون چنین محاسباتی را انجام دهد و حق بیمه متناسبی را مطالبه کند و دیگر نیازی نیست که مرتباً شرایط عمومی را تغییر دهد. سهم این رشته از بازار بیمه در کشور در سال 1398 حدود 7/3 در صد و سهم خسارت آن 6/6 درصد و ضریب خسارت آن حدود 63/7 در صد بوده است. این آمار را مقایسه بفرمایید با بیمه شخص ثالث که حدود 34 درصد و بیمه درمان که حدود 22 درصد از سهم بازار را با ضریب خسارت هایی به ترتیب معادل 107 و 85/4 درصد را تشکیل می دهند.
به عبارت دیگر به جای اینکه مشکل را به پیشخوان فروش منتقل کنیم، می شود با درایت حق بیمه متناسب را با توجه به آمارهای هریک از خطرهایی که ممکن است مشمول بیمه بدنه شود؛ محاسبه و عرضه نمود تا از این طریق هم سهم بازار این رشته با رضایتمندی خریداران افزایش یابد و نیز از پیچیدگی و تشریفات امور بیمه نامه کاست. بنابراین مفاد شرایط عمومی بیمه بدنه می تواند فرصت ایجاد کند.
-
جناب آقای عظیمی . این موضوع به تگرگ ختم نمی شود بلکه بهمن، ریزش کوه، رانش زمین، فرونشست و امثالهم را نیز شامل می شود.
-
سلام.
پیرو قولی که بالا داده بودم، گفتمانی با موضوع بیمه های مسئولیت ادعا محور ایجاد کرده ام که دعوت می کنم مشاهده بفرمایید.
برای مشاهده اینجا کلیک نمایید.
ضمنا دوست عزیزم جناب آقای عظیمی هم دوره آموزشی ای با همین عنوان دارند که به همه دوستان پیشنهاد می کنم در این دوره شرکت کنند.
برای شرکت در دوره اینجا کلیک نمایید.
-
سپاسگزارم جناب آقای عظیمی. به کتاب مراجعه کردم و بله،در همان بخش مربوط به مطالبه خسارت است. دارم مطلبی را می نویسم که به زودی تقدیم می کنم.
-
سلام جناب اقای عظیمی. دکتر ایزانلو در کدام بخش به موضوع ادعا محور اشاره کرده اند؟ اگر اشتباه نکنم در بحث مربوط به مطالبه خسارت بود ؟
-
این پاسخ 5 سال، 2 ماه پیش توسط محمدسعید الفتی ویرایش شد.
-
این پاسخ 5 سال، 2 ماه پیش توسط
-
جناب آقای آذری آغویه. سپاسگزارم از اقدامی که برای معرفی باشگاه های P&I فرموده اید. در بخش هشتم ( بازیگران بیمه های P & I) به «بیمه نامه های قابل برداشت» اشاره کرده اید که منظور آن را متوجه نشدم. متشکر میشوم اگر در مورد آن توضیح بفرمایید.
-
جناب مبینی گرامی سلام. از لطف جنابعالی سپاسگزارم ولی خودم را شایسته عنوان استادی نمی دانم و همیشه شاگردم.
در مورد بند 2 در سایر رشته ها به ويژه اگر جنبه تجمیعی یا گروهی داشته باشند بیمه گران چنین شرطی را جایز می دانند. نکته دیگر مربوط است به شروع اجرای بیمه مسئولیت مدنی متصدیان حمل است که با تصویب آیین نامه شماره 39 (اولین آیین نامه مربوط به این رشته) که برخی بیمه گذاران معتقد بودند که کارهای اداره کردن این نوع بیمه شامل جمع آوری حق بیمه ها و تهیه گزارش و ارتباط مستمر با بیمه گر برای آنها هزینه به بار می آورد و شاید مشارکت در منافع راهی برای جبران چنین هزینه هایی در نظر گرفته شده است. البته بحث مشارکت در منافع در بیمه های زندگی از نوع پس اندازی مقوله دیگری است و در جای خود باید در مورد آن صحبت کرد.
