• مبانی مسئولیت مدنی(نظریه های معروف )

  • فرامرز نجفی

    عضو
    23 اسفند 1399 در 8:22 بعد از ظهر

    مبانی مسئولیت مدنی

    درخصوص مبنای مسئولیت مدنی سه نظریه معروف وجود دارد:

    ۱- نظریه تقصیر

    ۲- نظریه خطر

    ۳- نظریه تضمین حق

    نظریه تقصیر

    طبق این نظر فرد درصورت تقصیر یا خطا مسئول است. برابر مفاد مواد ۹۵۳، ۹۵۲، ۹۵۱ قانون مدنی که اشعار می‌دارد “تقصیر اعم است از تفریط و تعدی” “تفریط عبارتست از ترک عملی که به موجب قرارداد یا متعارف برای حفظ مال غیرلازم است” و “تعدی تجاوز نمودن از حدود اذن یا متعارف است نسبت به مال یا حق دیگری” تقصیر شامل تخلف از تعهد و التزام قانونی یا قراردادی و تجاوز شخص به حقوق شخص دیگر برخلاف متعارف است. به عبارت دیگر هرگاه شخصی در اعمال و رفتار خود جانب احتیاط را رعایت کرده یا از مقررات عدول نماید و از این رهگذر موجب زیان شخص یا اشخاص دیگر گردد مسئول و مقصر شناخته می‌شود و باید نسبت به جبران زیان وارده اقلام نماید.

    در نظریه تقصیر اصل بر اثبات رابطه علیت توسط زیان‌دیده است. یعنی زیان‌دیده باید ثابت کند که زیان وارده در اثر عمل عامل زیان اتفاق افتاده و در مقابل عامل زیان نیز می‌تواند در جهت اثبات خلاف آن برآید. بدین معنی که عامل زیان تلاش خواهد کرد که ثابت کند زیان وارده در اثر خطای زیان‌دیده و یا قوه قاهره بوده است. بنابراین در نظریه تقصیر ارتکاب تقصیر و خطا شرط اصلی مسئولیت می‌باشد.

    نظریه خطا

    برابر این نظریه ملاک مسئولیت مدنی، فعالیتی است که ایجاد خطر می‌کند نه ارتکاب تقصیر. به عبارت دیگر هرکسی که در اثر فعالیت خود موجب بروز خطری می‌شود که به دیگری زیان وارد می‌کند مسئول است و باید جبران خسارت کند.

    “مطابق نظریه خطر، مسئولیت مدنی ما به ازاء نفع و فایده و لذتی است که شخص از شیئی متعلق به خود یا از فعالیت خود می‌برد. در واقع حقوقدانان و دادرسان بدون آنکه مفهوم تقصیر را نادیده بگیرند، به جستجوی قاعده جدیدی پرداختند که مبنای جبران زیان قرار گیرد و این قاعده را چنین بیان داشتند که خسارت باید به کسی نسبت داده شود که سبب وقوع آن گشته است. بر پایه این نظریه چنانچه در اثر عمل شخص یا اشخاص وابسته به او یا اشیاء تحت تصرف او خسارتی به دیگری وارد شود عامل زیان مسئول به شمار می‌رود و باید از عهده جبران زیان واردشده برآید مگر آنکه بتواند خلاف آن را ثابت کند.

    بر پایه نظریه خطر اصل بر مسئول بودن عامل زیان است و وی باید جبران خسارت زیان‌دیده را بنماید مگر اینکه بتواند خلاف آن را اثبات کند. در این نظر زیان‌دیده فقط باید ورود خسارت و رابطه عاملیت عامل خسارت را ثابت کند.

    در پی توسعه تکنولوژی و استفاده روزافزون از ماشین و دستگاههای صنعتی، نظریه خطر توسعه یافت و نظریه مطلق خطر پدید آمد .طبق این نظریه هرکس موجب زیان دیگری شود مسئول بوده و ملزم به جبران خسارت است و مجاز به اثبات خلاف آن نیست مگر در موارد فورس ماژور. این نظریه به دنبال حمایت کامل از زیان‌دیدگان است.

    نظریه تضمین حق

    در دو نظریه تقصیر و خطر که قبل از این مطرح شده‌اند مبنای مسئولیت مدنی عمل عامل زیان بوده و به آثار ناشی از آن توجه شده است ولی نظریه دیگری مطرح شده که به حقوق زیان‌دیده و تضمین قانونگذار توجه دراد. این نظریه که “تضمین حق” نام گرفته توسط آقای “بوریس استارک” ارائه گردیده است. نظریه تضمین حق ضمن تفکیک حقوق مربوط به جسم و جان انسان از حقوق مادی و معنوی او، به دنبال اثبات برتری و رجحان حقوق مربوط به جسم و جان اوست و می‌گوید “هرکس حق دارد در جامعه خود سالم و ایمن زندگی کند و حقوق او تضمین شود. هیچکس حق ندارد حقوق و سلامتی و ایمنی زندگی دیگران را به خطر اندازد. پس به محض اینکه حقی از بین رفت و زیانی وارد شد عامل زیان باید آن را جبران کند و همین الزام به جبران زیان، مسئولیت مدنی نامیده می‌شود. حسن بزرگ این نظریه آن است که به تضمین حقوق افراد زیان‌دیده و حمایت قانونی از آن توجه و تأکید دارد. درمجموع می‌توان گفت مبنای تشخیص مسئولیت مدنی به عوامل اجتماعی ـ فرهنگی ـ اخلاقی و عرف و اصول موردقبول هرجامعه بستگی دارد که با پیشرفت جوامع انسانی پیچیده‌تر می‌گردد. در چنین شرایطی است که بیمه می‌تواند بسیاری از خلاءها و کمبودها را در عرصه حمایت از حقوق افراد جامعه بپوشاند.

    در مقایسه سه نظریه فوق‌الذکر استاد دکتر ناصر کاتوزیان نوشته‌اند:

    “گرچه نظریه تضمین حق” نیز در ایجاد مسئولیت مدنی نقش مؤثری دارد ولی هیچیک از نظریه‌های ابرازشده نمی‌توانند به تنهائی و به طور انحصاری مبنای مسئولیت مدنی قرار گیرند.” درهریک از این نظریه‌ها “حقیقتی انکارناپذیر وجود دارد”{ به نظر ایشان آنچه اهمیت دارد رسیدن به عدالت است} “و این ابزارهای منطقی تنها وسایل راهگشائی به این هدف است.

  • سیده الناز حسینی

    عضو
    6 دی 1400 در 7:10 بعد از ظهر

    باسلام سپاس از مطالب کامل و مفیدی که قرار دادید. درتحقیق دانشجویی بنده بسیار کمک دهنده و موثر بود . سپاس🙏

مشاهده 1 از 2 پاسخ

Start of Discussion
0 از 0 نوشته جون ۲۰۱۸
حالا

با سلام و احترام

عضو محترم

به اطلاع می رساند به خاطر اشتباه اپراتور شاب، ما اطلاعات تعدادی از اعضای خود را از دست داده ایم
خواهشمندیم قبول زحمت نموده و شماره ۰۹۳۷۳۶۹۲۶۲۰ را در گوشی خود ذخیره و سپس نام و نام خانوادگی خود را به واتسپ آن شماره ارسال فرمایید.

با سپاس
روابط عمومی شاب

پاسخ به چند سوال کلیدی در این زمینه

هر کاربر می تواند نمایش هربخش از اطلاعات پروفایلش را محدود به کسانی بکند که فقط با آنها در ارتباط هستند (مثلا شما می توانید نمایش شماره همراه تان و یا هر فیلد دیگر پروفایل تان را به تمام بازدیدکنندگان، و یا صرفا اعضای سایت، و یا حتی فقط کسانی که با شما در سایت در ارتباط هستند  محدود کنید.)

همچنین، ارسال پیام خصوصی فقط به کاربرانی میسر است که با آنها ارتباط برقرار کرده اید (این محدودیت برای جلوگیری از ارسال پیام های اسپم در نظر گرفته شده است)

گاهی شما نمی خواهید با کاربری ارتباط برقرار کنید. اما می خواهید از مطالبی که آن شخص ارسال می کند مطلع شده و فعالیت های ایشان را در سایت ببینید. در این حالت، می توانید صرفا ایشان را دنبال کنید، بدون اینکه درخواست برقراری ارتباط بدهید.

پیشنهاد می شود برای شروع، به صفحه کاربران رفته و اعضایی که می شناسید را دنیال کرده و برای شان درخواست برقراری ارتباط بفرستید.

توجه داشته باشید که در بخش فعالیت های اخیر، شما صرفا فعالیت کسانی را خواهید دید که یا دنیال می کنید و یا با آنها در ارتباط هستید. پس پیشنهاد می شود هرچه زودتر اعضای فعال سایت را دنبال کنید تا از مطالب مفیدی که به اشتراک می گذارند بهره مند شوید.